فراترکیب تجارب زیسته قربانیان گسلایتینگ: طراحی و اعتبارسنجی مدلی یکپارچه برای رهایی و بازسازی هویت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار،گروه مدیریت،واحددهاقان،دانشگاه آزاد اسلامی،اصفهان،ایران

10.22059/jomc.2026.405738.1008916

چکیده

زمینه و هدف: گسلایتینگ، به عنوان یکی از موذیانه‌ترین اشکال دستکاری روانی، با هدف قرار دادن سیستماتیک درک فرد از واقعیت، منجر به پیامدهای ویرانگری همچون فروپاشی هویت، آسیب‌های تروماتیک و گسست معرفتی می‌شود. علی‌رغم افزایش توجهات علمی به این پدیده، ادبیات موجود فاقد یک مدل یکپارچه و فرآیندی است که سفر بهبودی بازماندگان را بر اساس تجارب زیسته آنان به تصویر بکشد. این پژوهش با هدف پر کردن این خلأ، به دنبال طراحی و اعتبارسنجی مدلی یکپارچه برای رهایی و بازسازی هویت از طریق سنتز نظام‌مند تجارب زیسته قربانیان گسلایتینگ است.

روش‌شناسی: پژوهش حاضر یک مطالعه کیفی با رویکرد فراترکیب (Meta-Synthesis) است. با استفاده از مدل هفت مرحله‌ای سندلوسکی و باروسو، جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر (از جمله Scopus, Web of Science, ProQuest, PsycINFO) انجام و پس از غربالگری دقیق و ارزیابی کیفی، [تعداد N] مقاله کیفی که به طور مستقیم تجارب زیسته بازماندگان گسلایتینگ را بررسی کرده بودند، برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. یافته‌های مقالات منتخب با استفاده از روش تحلیل مضمون (Thematic Synthesis) در نرم‌افزار MAXQDA کدگذاری و سنتز شدند.

یافته‌ها: تحلیل داده‌ها منجر به ظهور چهار مضمون اصلی و پانزده مضمون فرعی گردید که در نهایت، شالوده “مدل یکپارچه رهایی و بازسازی هویت از گسلایتینگ” (IRIM-G) را تشکیل دادند. این مدل، سفر بهبودی را در سه فاز اصلی و پویا ترسیم می‌کند: ۱) فاز فروپاشی در مارپیچ نزولی (شامل مهندسی تحریف واقعیت و فرسایش هویت)، ۲) فاز گسست و بیداری (شامل کاتالیزور

کلیدواژه‌ها

موضوعات