مفهوم‌سازی و طراحی مدل فرهنگ سازمانی چکش‌خوار در بانک‌ تجارت

ترابی, محمدامین; میلانی حسینی, سیدمحمدصادق; کاظم پور, ابراهیم; مقدم, متینه

doi:10.22059/jomc.2026.395530.1008823

مفهوم‌سازی و طراحی مدل فرهنگ سازمانی چکش‌خوار در بانک‌ تجارت

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ دکتری مدیریت بازرگانی ، دانشگاه تهران، تهران، ایران و گروه مدیریت، موسسه آموزش عالی نبی اکرم(ص)، تبریز، ایران

² دکتری مدیریت بازرگانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رودهن، ایران و گروه مدیریت، موسسه آموزش عالی نبی اکرم(ص)، تبریز، ایران

³ گروه مدیریت، موسسه آموزش عالی ابرار، تهران، ایران

10.22059/jomc.2026.395530.1008823

چکیده

تحول دیجیتال و فشار رقابتی رو به افزایش، بانک‌ها را ناگزیر ساخته است به‌جای اتکا به ساختارهای سخت و کند، فرهنگی بسازند که در برابر شوک‌ها خم شود اما نشکند و بتواند به‌سرعت خود را بازآرایی کند. این پژوهش باهدف مفهوم‌سازی و طراحی مدل فرهنگ‌سازمانی چکش‌خوار در بانک تجارت انجام شد؛ مدلی که در آن توان تغییر فرم بدون از دست دادن استحکام هسته‌ای، ویژگی محوری فرهنگ تلقی می‌شود. پژوهش از نظر هدف، کاربردی توسعه‌ای و از نظر روش، کیفی است. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه ساخت‌یافته با ۲۳ خبره منتخب در سطوح مدیریت عالی، مدیریت میانی و متخصصان هوش مصنوعی در شش گام کدگذاری شد. یافته‌ها به استخراج مجموعه‌ای از مقوله‌های فرعی و هشت تم اصلی انجامید: یکپارچگی تطبیقی هوش مصنوعی، چابکی شناختی، انعطاف ساختاری، شفافیت داده و اعتماد الگوریتمی، ایمنی روانی مشارکتی، اخلاق و حاکمیت هوش مصنوعی، همکاری و نوآوری اکوسیستمی. مدل نهایی نشان می‌دهد که چکش‌خواری فرهنگی، صرفاً از طریق استقرار هوش مصنوعی توضیح‌پذیر و مسئولانه حاصل نمی‌شود، بلکه مستلزم یادگیری خطاپذیر، ساختارهای سیال و نهادهای حاکمیت اخلاق الگوریتمی است. بر این اساس، توصیه‌های عملی پژوهش شامل استقرار کارگروه همزیستی انسان و هوش مصنوعی، بازطراحی نظام ارزیابی عملکرد بر مبنای یادگیری از خطا، ایجاد سازوکارهای حمایتی نوآوری داخلی و تقویت زیرساخت‌های یکپارچه حاکمیت اخلاق الگوریتمی در بانک است.

کلیدواژه‌ها