واکاوی تأثیر موانع ذهنی - روانشناختی و زبانی - مکالماتی بر تعارضات سازمانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران

3 کارشناسی ارشد، گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

10.22059/jomc.2026.403787.1008899

چکیده

در محیط‌های سازمانی پیچیده امروزی، تعارض پدیده‌ای اجتناب‌ناپذیر اما دووجهی است که در صورت مدیریت مؤثر می‌تواند به خلاقیت و بهبود عملکرد منجر شود و در غیر این صورت، موجب کاهش بهره‌وری و انسجام گردد. این پژوهش با رویکردی اثبات‌گرایانه و روش کمی، به بررسی تأثیر موانع ذهنی–روان‌شناختی و موانع زبانی–مکالماتی بر تعارضات سازمانی در میان مدیران و کارکنان اداره کل و ادارات گاز استان خراسان جنوبی در سال ۱۴۰۴ پرداخته است. جامعه آماری شامل کلیه کارکنان بوده و با استفاده از جدول مورگان، ۱۷۵ نفر به‌صورت تصادفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها دو پرسشنامه استاندارد بر اساس مدل رابینز و پژوهش کاظمی و همکاران (۱۴۰۲) بود و تحلیل داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS26 و SMART PLS3 انجام گرفت. نتایج نشان داد هر دو نوع مانع یادشده تأثیری مثبت و معنادار بر تعارضات سازمانی دارند و به‌ویژه در ابعاد تعارضات غیرسازنده نظیر عدم همکاری، کنترل رقابتی و واکنش اجتنابی مؤثرند. تمامی فرضیات اصلی و فرعی در سطح اطمینان ۹۵ درصد تأیید شدند و مدل مفهومی پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار بود. یافته‌ها بیانگر آن است که سرچشمه بسیاری از تعارضات نه در ساختارهای رسمی یا منابع فیزیکی، بلکه در نگرش‌ها، باورها و شیوه‌های ارتباطی افراد نهفته است. ازاین‌رو، سازمان‌هایی که به اصلاح موانع ذهنی، ارتقای سلامت روانی و توسعه مهارت‌های گفت‌وگویی کارکنان توجه کنند، قادر خواهند بود تعارضات غیرسازنده را به نحو مؤثری کاهش دهند. نتایج این مطالعه می‌تواند راهنمایی نظری و کاربردی برای مدیران منابع انسانی در جهت طراحی راهبردهای کارآمد مدیریت تعارض باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات