خودتنظیمی هیجانی-شناختی مربیان حرفه‌ای فوتبال ایران: سازوکارهای رهبری روان‌شناختی و توسعه فرهنگ عملکرد تیمی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم رفتاری و شناختی، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 گروه مشاوره و روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران.

3 گروه علوم رفتاری و شناختی، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. گروه رفتار حرکتی و روانشناسی ورزشی، دانشکده

10.22059/jomc.2026.414560.1009006

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر تبیین نقش خودتنظیمی هیجانی-شناختی مربیان حرفه‌ای فوتبال در شکل‌گیری رهبری روان‌شناختی و فرهنگ عملکرد تیمی در بستر فوتبال حرفه‌ای ایران بود.

روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد کیفی و راهبرد نظریه داده‌بنیاد نظام‌مند اشتراوس و کوربین انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۶ نفر از بازیکنان، کمک‌مربیان، مدیران باشگاه، مترجمان و دستیاران فنی دارای تجربه همکاری مستمر با مربیان خارجی اثرگذار فوتبال حرفه‌ای ایران بودند که از طریق نمونه‌گیری هدفمند و نظری تا اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌ها با مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته گردآوری و به‌صورت هم‌زمان با کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. برای اطمینان از اعتبار و اعتمادپذیری داده‌ها، سؤالات مصاحبه توسط متخصصان پژوهش کیفی بررسی شد و کیفیت پژوهش بر اساس معیارهای اعتمادپذیری لینکلن و گوبا و شاخص‌های کیفیت در نظریه داده‌بنیاد ارزیابی گردید.

یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد خودتنظیمی هیجانی-شناختی مربی از چهار بُعد اصلی شامل آگاهی هیجانی-شناختی از وضعیت روانی تیم، تنظیم هیجان و حفظ آرامش، استقلال رأی و مقاومت در برابر فشار، و صبر در فرایند آموزش و تغییر تشکیل شده است.

نتیجه‌گیری: خودتنظیمی هیجانی-شناختی مربی، فراتر از کنترل فردی هیجان، سازوکاری رهبری‌محور و بنیادین برای تنظیم اقلیم روانی تیم است که با تقویت امنیت روانی، اعتماد و تاب‌آوری جمعی، فرهنگ عملکرد حرفه‌ای را شکل می‌دهد و بستر اثربخشی سایر مهارت‌های مربیگری را فراهم می‌سازد. این یافته‌ها اهمیت توسعه مهارت‌های خودتنظیمی هیجانی-شناختی و تنظیم هیجان را در برنامه‌های توسعه مربیان فوتبال نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات