شناسایی عوامل مؤثر بر مصرف‌گرایی در میان کارکنان سازمان‌های دولتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پردیس فارابی دانشگاه تهران

2 دانشگاه طلوع مهر

چکیده

مصرف‌گرایی فرهنگ نادرستی است که در سازمان‌ها، به ویژه سازمان‌های دولتی روزبه‌روز رواج بیشتری یافته است. بنابراین، هدف پژوهش حاضر شناسایی عوامل مؤثر بر مصرف‌گرایی در میان کارکنان سازمان‌های دولتی است. پژوهش از نظر هدف، از نوع کاربردی و از نظر نحوه گردآوری داده‌ها توصیفی- پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش تمامی خبرگان آشنا به موضوع پژوهش شامل مدیران و کارکنان بخش دولتی استان قم بودند که به روش قضاوتی و با معیار اشباع نظری داده‌ها، 18 نفر انتخاب شدند. ابزار پژوهش مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بود. برای تحلیل داده‌های حاصل از مصاحبه‌ها از روش تحلیل مضمون استفاده شد. 22 عامل مؤثر بر مصرف‌گرایی در سازمان‌های دولتی شناسایی شد. عوامل فردی شامل کسب اعتبار و تشخص فردی، رفاه‌طلبی، حس عدم مالکیت، ضعف دینداری، سبک زندگی فردی، ضعف وجدان، منفعت‌طلبی، فقدان مسئولیت‌پذیری و حس استحقاق؛ عوامل سازمانی شامل بی‌عدالتی درک‌شده، ضعف فرهنگ سازمانی، تشریفات زاید سازمانی، رفتار مصرف مدیران دولتی، و عوامل قانونی شامل ضعف قوانین و مقررات نظارتی، کاستی‌های قانونی و بودجه دولتی؛ و عوامل اجتماعی- شامل سبک زندگی خانوادگی، گروه‌های مرجع، طبقه اجتماعی، آداب و رسوم اجتماعی، ضعف دینداری جامعه، و جابه‌جایی ارزش‌ها به‌دست آمدند. مصرف به خودی خود، یک رفتار طبیعی است. اما مصرف‌زدگی به عنوان یک آفت شناخته می‌شود. اهمیت صرفه‌جویی در سازمان‌های عمومی و دولتی که از بیت‌المال ارتزاق می‌کنند، نمود بیشتری دارد. در بروز و گسترش فرهنگ مصرف‌زدگی در سازمان‌ها، عوامل گوناگونی می‌توانند دخیل باشند؛ که با شناخت آن‌ها می‌توان به راهکارهای مناسب، برای اصلاح الگوی مصرف، دست یافت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات